Preventie sexueel misbruik: les uit het verleden

29 mei 2015

Geschokt neem ik kennis van de omvang van het sexuele misbruik van de vipassana leraar Mettavihari, dat de laatste dagen naar buiten kwam. Mettavihari was vipassana leraar van velen in Nederland, ook van ondergetekende. Het volgende geeft mijn standpunt weer ten aanzien van sexueel misbruik, hoe ik 30 jaar geleden hiermee ben omgegaan toen ik in het bestuur zat van de Boeddharama Tempel in Waalwijk en tenslotte hoe we het zo goed mogelijk kunnen verhinderen.

* Sexueeel misbruik is nooit toelaatbaar. Het is voor de slachtoffers uitermate pijnlijk. Dat dit misbruik plaats vond in een veilig te achten omgeving maakt het nog erger.

* Toen mij in circa 1985 (moet het precieze jaartal opzoeken wanneer ik weer in Nederland ben) het misbruik (met een mannelijke leerling van 19) via via ter ore kwam, heb ik dit geverifieerd en heb ik in het bestuur van de tempel er voor gestemd om Mettavihari te laten aftreden, hetgeen ook gebeurd is. Hij bleef nog wel op de tempel wonen en is een jaar later naar Amsterdam verhuist.

* Tevens heb ik een hoge Thaise geestelijke (Chao Kun Bromagunnaborn), die de tempel in Waalwijk regelmatig kwam bezoeken, van het genoemde misbruik op de hoogte gesteld.

* Het misbruik was echter veel groter, zoals nu blijkt, en werd nog jaren (tot begin jaren 90) voortgezet na het vertrek van Mettavihari naar Amsterdam. Met deze kennis van nu had er toen meer moeten gebeuren om herhaling te voorkomen, zoals het opstellen van een ethische code voor Boeddhistische leraren en het instellen van onafhankelijke vertrouwenspersonen. Dit heb ik tot mijn grote spijt indertijd verzuimd te doen. In mijn onwetendheid dacht ik dat genoemde maatregelen (op bestuurlijk en geestelijk niveau) voldoende waren.

* Dat er nu wel een ethische code is en er ook vertrouwenspersonen zijn ingesteld is echter niet voldoende om sexueel misbruik te allen tijden te voorkomen. Leraren die gevorderd zijn tot en met het tweede niveau van verlichting (sakadagami), zijn nog steeds onderworpen aan sexuele lust, met de bijbehorende neiging tot handelen dat onheilzaam is (en ook moreel verwerpelijk: het leidt tot leed). De orthodoxe kerk in Griekenland heeft niet alleen het celibaat van priesters opgeheven, deze laatste personen zijn ook nog eens verplicht gehuwd, voor ze deze functie mogen uitoefenen. In groeperingen zoals Boeddhistische sangha’s en mindfulness groepen zal er een bewustmakingsprocess ingezet moeten worden waarbij duidelijk wordt dat sexueel misbruik ontoelaatbaar is. Bovendien moet de drempel om dit aan de kaak te stellen zo laag mogelijk zijn. Zo hangt de ethische code van de leraren in het Gaia house (UK) aan de muur, waarin beschreven staat waaraan leraren zich gecommitteerd hebben.

Henk Barendregt

Zie ook: aanvullende verklaring d.d. 25.06.2015